"Betere zorg nodig voor ouderen thuis"

18-05-2018

Steeds meer ouderen met chronische aandoeningen wonen steeds vaker en langer thuis. Om de zorg voor ouderen toekomstbestendig te maken, is verdere professionalisering van de beroepsgroep (wijk)verpleegkundigen nodig. Ook moet er meer aandacht komen voor preventie en het functioneren van mensen. Dat stelde Nienke Bleijenberg, lector Proactieve Ouderenzorg aan Hogeschool Utrecht, in haar openbare les van 17 mei.

Nooit eerder in de geschiedenis van de mensheid werden zoveel mensen zo oud. Zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen, dat is het adagium van zowel ouderen als beleidsmakers. Steeds vaker wordt de zorg thuis of in de wijk verleend. Ouderen zijn ook vaker alleenstaand en hebben vaak meerdere chronische ziekten. Dit brengt nieuwe uitdagingen met zich mee waar toekomstige professionals in de zorg een antwoord op moeten bieden.

Tekort aan verpleegkundigen

“Een van de grootste uitdagingen in de zorg is het zorgwekkende tekort aan verpleegkundigen”, stelt dr. Nienke Bleijenberg. “Terwijl verpleegkundigen en verzorgenden  juist het hart van de zorg vormen. Maar de werkdruk is hoog en weinig studenten kiezen voor een carrière in de wijkzorg. Tegelijkertijd neemt de complexiteit van de zorg toe. Bovendien hebben beginnende verpleegkundigen in ziekenhuizen vaak te weinig kennis over ouderen. Zeker in relatie tot de demografische ontwikkelingen en sterk stijgende zorgvraag zijn deze bevindingen uiterst zorgwekkend.”

Preventie

Nienke Bleijenberg: “Er moet daarom veel meer aandacht komen voor preventie. Preventie – zowel thuis als op populatieniveau in de wijk – zou net als vroeger weer core business moeten zijn, zeker in tijden van personeelsschaarste. Er zijn weinig goede interventies gericht op vroegsignalering en functieverlies; interventies die daadwerkelijk een gedragsverandering teweeg brengen waardoor mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven functioneren. Om de effectiviteit en slagingskans van deze interventies te verhogen, is het in mijn ogen cruciaal om de cliënt van de toekomst beter te begrijpen. Verder moeten we de omslag maken van reactieve naar preventieve zorg in de wijk.”

Verpleegkundig leiderschap

Bleijenberg: “Om daadwerkelijk de praktijk te veranderen, is vakkennis alleen niet genoeg. Daarvoor is ook een sterk verpleegkundig leiderschap op alle niveaus nodig. Patiëntuitkomsten en -ervaringen moeten daarbij centraal staan. Hoe leren verpleegkundigen, wat is het kennisniveau over ouderen en wat is er nodig om de kennis te laten landen in de praktijk? Zeker gezien de vergrijzing zijn autonome professionals in de wijk nodig, die anticiperen op alle veranderingen en invloed uitoefenen op de beroepsgroep en het verpleegkundig onderwijs. Verpleegkundig leiderschap en verdere professionalisering van de wijkzorg zijn volgens mij essentieel om vernieuwing te brengen in de praktijk en het onderwijs.”

Utrecht uniek

“Het besef dat de zorg in de toekomst steeds meer plaatsvindt bij mensen thuis en in de wijk, vormt het fundament van het lectoraat Chronisch Zieken. Het dagelijks functioneren van mensen staat centraal in al onze projecten. De juiste zorg op de juiste plek door de juiste professional is nodig als we de zorg in Nederland kwalitatief en betaalbaar willen houden. Om dit waar te maken, moeten we de wijk in en investeren in innovatie, onderzoek en onderwijs. Utrecht is de enige plek in Nederland waar verpleegkundigen kunnen doorgroeien van bachelor, master, tot PhD en verder. Dat is uniek. Samen met de drie leerstoelen verplegingswetenschap van het UMC Utrecht en het Instituut Verpleegkundige Studies van de HU werkt het lectoraat aan een stevige verbinding tussen het onderzoek, onderwijs en de praktijk.”

Nienke Bleijenberg is sinds 1 mei 2017 lector Proactieve Ouderenzorg van het Lectoraat Chronisch Zieken bij het Kenniscentrum Gezond en Duurzaam Leven van Hogeschool Utrecht. De titel van haar openbare les is ‘Vernieuwing in vergrijzing, duurzame zorg voor ouderen thuis’. In het kader van haar openbare les verscheen ook het magazine ‘Vernieuwing in vergrijzing’.